Boekenaktie
Ter bevordering van de beroepskennis

"Onder de Wolken" is niet zozeer een publicatie waarin het functioneren van de atmosfeer wordt beschreven, maar een fraai uitgevoerd fotoboek waarin de bijna elke dag weer andere wolkenlucht boven het Nederlandse landschap is vastgelegd. Meestal vanuit letterlijk de achtertuin van de fotograaf: de oer-Hollandse Betuwe. De indeling is per maand, waarbij bovendien nog een inzetje van 365 foto’s is voorzien: vanaf exact dezelfde plek wordt een dagelijkse waarneming gevisualiseerd. De inleiding is van NOS-weerman Erwin Kroll, met daarin naast schier poëtische bespiegelingen een korte uitleg van enkele basisbegrippen uit de wolkenkunde. Deze gebonden uitgave met ISBN-code 978-90-77907-71-9 is verkrijgbaar bij de uitgever of boekhandel en kost € 19,50, NVBM-leden krijgen € 3,50 korting, stuur de bon naar het secretariaat.

Eerdere, nog geldige akties:

J.M.Wallace and P.V Hobbs, 2006: Atmospheric Science; an introductory survey (2nd edition). Elsevier, 483 pp. Uitgegeven bij Elsevier, prijs 57,95 euro, korting 7,50 Euro. Hieronder volgt de boekbespreking.	Tim Palmer (Ed.), 2006: Predictability of Weather and Climate Uitgegeven door: European Centre for Medium-Range Weather Forecasts. ISBN-13: 9780521848824 of ISBN-10: 0521848822 Published July 2006, 718 pages, 247 x 174 mm. Prijs £ 85.00, korting 7,50 Euro. Hieronder volgt de boekbespreking.	Huug van den Dool, 2007: Empirical Methods in Short-Term Climate Prediction Uitgegeven door: Oxford University Press, USA ISBN-10: 0199202788 ISBN-13: 978-0199202782 Januari 2007, 240 pp, prijs $89.95, korting 7,50 Euro. Hieronder volgt de boekbespreking.

Boekbespreking door AARNOUT VAN DELDEN (IMAU)
Meteorologie in 30 jaar met alleen verdiept maar vooral verbreed.

Onlangs is een tweede geheel vernieuwde edite verschenen van het inmiddels klassieke inleidende boek over meteorologie van John Wallace en Peter Hobbs. Beide auteurs zijn al mee dan 30 jaar hoogleraar aan de Universiteit van Washington in Seattle. In 1977 brachten ze de eerste editie van hun boek uit. John Wallace heeft noodgedwongen de laatste hand gelegd aan de huidige editie omdat Peter Hobbs vorig jaar op de leeftijd van 69 jaar is overleden.

De nieuwste editie van het boek is zeer "uo to date". De meeste illustraties die de kritische blik van de auteurs hebben doorstaan en opnieuw zijn opgenomen zijn inkleur uitgevoerd. Maar er zijn ook vele nieuwe illustraties bij gekomen. Een vergelijking van de inhoud van de twee editities geeft een goede indruk van de ontwikkeling van het vak over de afgelopen dertig jaar. Daaruit blijkt dat de meteorologie vooral heeft gekeken naar de scheikunde, naar de geologie en in mindere mate ook naar de biologie.

Dertig jaar geleden was meteorologie vooral nog een toepassing van de natuurkunde. Stromingsieer, thermodynamica en stralingstheorie waren de basis van het vak. Over de grenzen van de natuurkunde werd nauvvelijks gekeken, ook al wisten de meeste onderzoekers dat de chemische samenstelling van de atmosfeer en de vraag hoe deze tot stand komt ook aandacht verdient in een inleidend boek over meteorologie.

Dat wil overigens niet zeggen dat Wallace en Hobbs deze thema's in hun eerste editie helemaal over het hoofd hebben gezien. Echter, in de tweede editie zien we dat de chemie van de atmosfeer een eigen hoofdstuk heeft gekregen. in dit hoofdstuk wordt vrij uitgebreid ingegaan op de bronnen, putten en verspreidingsmechanismen van aerosolen en sporengassen, zoals ozon en kooldioxide. De chemische samenstelling van de atmosfeer bepaalt haar thermische en dynamische structuur, die op haar beurt weer wordt bepaald door de dynamische structuur.

De interactie tussen dynamica, chemie en straling is op dit moment een van de centrale onderzoeksthema's onder meteorologen. Maatschappelijk relevante problemen zoals het door de mens veroorzaakte broeikaseffect en het ozongat hebben het onderzoek in deze richting sterk gestimuleerd.Naast een hoofdstuk over atmosferische chemie zijn in de nieuwe editie ook hoofdstukken toegevoegd over het "systeem aarde" en de "klimaatdyna-
mica".

Het eerstgenoemde hoofdstuk gaat over de geschiedenis van het klimaat (ijstijden e.d.), het ontstaan van de atmosfeer en de oceanen, de rol van de ijskappen in het klimaat en het ontstaan en verdwijnen van ijstijden in relatie tot de intensiteit van de zonnestraling die de
aarde, vooral in de zomer, bereikt.

Ook de rol van geologische processen (vulkanisme, continentverschuiving) en biologische processen (fotosynthese) en de vraag waarom onze buurplaneten, Venus en Mars, niet bewoonbaar zijn krijgt aandacht in dit hoofdstuk. in het hoofdstuk over "klimaatdynamica" worden een aantal van deze thema's verder uitgewerkt.

De vraag naar de stabiliteit van het klimaat bij verstoringen zoals een forse toevoer van kooldioxide, krijgt aandacht. Wetenschappers vrezen dat de respons van de atmosfeer op dit soort verstoringen abrupte en grote klimaatveranderingen kunnen veroorzaken. De "Younger Dryas" gebeurtenis, 12000 jaar geleden, is hier een voorbeeld van. Over de "Younger Dryas" is vanaf de jaren negentig van de vorige eeuw meer bekend geworden
(zie bij voorbeeld http://williamcalvin.com/1990s/1998AtlanticClimate.htm).

Het lijkt aannemelijk dat de grote afvoer van smeltwater door de St. Lawrence rivier in Noord-Amerika bij het smelten van de Laurentide ijskap de dichtheid van het water in de Noord-Atlantische Oceaan zodanig heeft beînvloed dat grootschalige circulatie, waar de golfstroom deel van uitmaakt, is opgehouden, waardoor de aarde binnen enkele tientallen jaren weer terugkeerde naar een ijstijd, die zo'n 1300 jaar heeft geduurd.

Thema's die in de tweede editie een minder prominente rol spelen zijn energiebalans en de algemene circulatie van de atmosfeer. De prachtig uitgevoerde nieuwste editie "Wallace en Hobbs" zal vele studenten die in de komende jaren voor het eerst serieus kennismaken met meteorololgie zeer plezieren en inspireren om verder te gaan in dit boeiende vakgebied.

Boekbespreking uit Meteorologica juni 2006

---

Predictability of Weather and Climate

Edited by Tim Palmer

The topic of predictability in weather and climate has advanced significantly in recent years, both in understanding the phenomena that affect weather and climate and in techniques used to model and forecast them. This book brings together some of the world's leading experts on predicting weather and climate. It addresses predictability from the theoretical to the practical, on timescales from days to decades. Topics such as the predictability of weather phenomena, coupled ocean-atmosphere systems and anthropogenic climate change are among those included. Ensemble systems for forecasting predictability are discussed extensively. Ed Lorenz, father of chaos theory, makes a contribution to theoretical analysis with a previously unpublished paper. This well-balanced volume will be a valuable resource for many years. High-calibre chapter authors and extensive subject coverage make it valuable to people with an interest in weather and climate forecasting and environmental science, from graduate students to researchers.

• Provides a comprehensive overview covering the complete range of timescales, from days to decades, all within one book
• Brings together expertise from leading scientists in the field, guaranteeing state of the art knowledge
• Covers a diverse range of topics, both theoretical and applied, in a logical order

Contents

Preface; 1. Predictability of weather and climate: from theory to practice T. N. Palmer; 2. Predictability from a dynamical meteorology perspective B. Hoskins; 3. Predictability - a problem partly solved E. N. Lorenz; 4. The Liouville Equation and atmospheric predictability M. Ehrendorfer; 5. Application of generalized stability theory to deterministic and statistical prediction P. J. Ioannou and B. F. Farrell; 6. Ensemble-based atmospheric data assimilation T. M. Hamill; 7. Ensemble forecasting and data assimilation: two problems with the same solution? E. Kalnay, B. Hunt, E. Ott and I. Szunyogh; 8. Approximating optimal state estimation B. F. Farrell and P. J. Ioannou; 9. Predictability past predictability present L. A. Smith; 10. Predictability of coupled processes A. Timmermann and F.-F. Jin; 11. Predictability of tropical intraseasonal variability D. E. Waliser; 12. Predictability of seasonal climate variations: a pedagogical review J. Shukla and J. L. Kinter III; 13. Predictability of the North Atlantic thermohaline circulation M. Latif, H. Pohlmann and W. Park; 14. On the predictability of flow-regime properties on interannual to interdecadal timescales F. Molteni, F. Kucharski and S. Corti; 15. Model error in weather and climate forecasting M. Allen, D. Frame, J. Kettleborough and D. Stainforth; 16. Observations, assimilation and the improvement of global weather prediction - some results from operational forecasting and ERA-40 A. J. Simmons; 17. The ECMWF ensemble prediction system R. Buizza; 18. Limited-area ensemble forecasting: the COSMO-LEPS system S. Tibaldi, T. Paccagnella, C. Marsigli, A. Montani and F. Nerozzi; 19. Operational seasonal prediction D. L. T. Anderson; 20. Weather and seasonal climate forecasts using the superensemble approach T. N. Krishnamurti, T. S. V. Vijaya Kumar, A. K. Mitra, W. T. Yun, L. Stefanova, B. P. Mackey, A. J. O'Shay and W. K. Dewar; 21. Predictability and targeted observations A. Thorpe and G. N. Petersen; 22. The attributes of forecast systems: a framework for the evaluation and calibration of weather forecasts Z. Toth, O. Talagrand and Y. Zhu; 23. Predictability from a forecast provider's perspective K. Mylne; 24. Ensemble forecasts: can they provide useful early warnings? F. Lalaurette and G. van der Grijn; 25. Predictability and economic value D. S. Richardson; 26. A three-tier overlapping prediction scheme: tools for strategic and tactical decisions in the developing world P. J. Webster, T. Hopson, C. Hoyos, A. Subbiah, H.-R. Chang and R. Grossman; 27. DEMETER and the application of seasonal forecasts R. Hagedorn, F. J. Doblas-Reyes and T. N. Palmer; Index.

Contributors

T. N. Palmer, B. Hoskins, E. N. Lorenz, M. Ehrendorfer, P. J. Ioannou, B. F. Farrell, T. M. Hamill, E. Kalnay, B. Hunt, E. Ott, I. Szunyogh, L. A. Smith, A. Timmermann, F.-F. Jin, D. E. Waliser, J. Shukla, J. L. Kinter III, M. Latif, H. Pohlmann, W. Park, F. Molteni, F. Kucharski, S. Corti, M. Allen, D. Frame, J. Kettleborough, D. Stainforth, A. J. Simmons, R. Buizza, S. Tibaldi, T. Paccagnella, C. Marsigli, A. Montani, F. Nerozzi, D. L. T. Anderson, T. N. Krishnamurti, T. S. V. Vijaya Kumar, A. K. Mitra, W. T. Yun, L. Stefanova, B. P. Mackey, A. J. O'Shay, W. K. Dewar, A. Thorpe, G. N. Petersen, Z. Toth, O. Talagrand, Y. Zhu, K. Mylne, F. Lalaurette, G. van der Grijn, D. S. Richardson, P. J. Webster, T. Hopson, C. Hoyos, A. Subbiah, H.-R. Chang, R. Grossman, R. Hagedorn, F. J. Doblas-Reyes

---

Boekbespreking door GEERT JAN VAN OLDENBORGH (KNMI)
Empirical Methods in Short-Term Climate Prediction, door: Huug van den Dool, Oxford University Press.

Onvermijdelijk komt het moment in het leven van een vooraanstaand onderzoeker dat de kennis en wijsheid van een rijk leven moeten worden gebundeld in een Boek. Een lichtpunt voor de nieuwe generatie, opdat zij niet in valkuilen vallen die al vol liggen met eerdere generaties. Dit boek valt in deze categorie, en ik heb het dan ook met veel plezier van kaft tot kaft doorgelezen1.

Korte-termijn klimaatverwachtingen, of lange-termijn weersverwachtingen zoals ze vroeger genoemd werden, worden al heel lang gemaakt. Er is heel veel vraag naar uitspraken over de strengheid van de komende winter, zowel uit economisch oogpunt (olieprijzen) als verstrooiing (schaatsen). Zinvolle seizoensverwachtingen maken is een stuk moeilijker dan weersverwachtingen opstellen. Een aardig aspect is dat in deze tak van de meteorologie de grote computermodellen de `ouderwetse' empirische methoden in veel gebieden nog lang niet ingehaald hebben, en ervaring een grote rol speelt.
In dit opzicht heeft dit boek veel te bieden voor de meteoroloog en klimaatonderzoeker. Alle methodes die hun sporen verdiend hebben in het opstellen van echte verwachtingen worden behandeld. Het uitgangspunt is telkens erg praktisch, en grote wiskundige stukken zijn naar appendices verbannen. Aan bod komen regressietechnieken en hun varianten, patroon-gebaseerde technieken zoals kanonieke correlatie analyse (CCA), en uiteraard zijn eigen specialiteit, geconstrueerde analogen (CA), plus de huidig hard nodige consolidatietechnieken: het combineren van multi-model uitvoer tot één officiële verwachting. Van alles worden concrete voorbeelden gegeven, en voor verdere studie zijn er veel literatuurverwijzingen.

Na lezing van het hele boek kwam ik er pas achter dat het advies in de inleiding niet overbodig is: een forecaster kan het boek het beste van achter naar voren lezen (hoewel voor een student de gedrukte volgorde logischer is). Hoofdstuk 10 bevat de conclusies, een nuchter overzicht van de stand van zaken in het veld, en een vooruitblik naar mogelijke ontwikkelingen. Hoofdstuk 9 behandelt de maandelijkse praktijk van echte verwachtingen maken die voor het publiek nuttig zijn, hoofdstuk 8 de daarbij gebruikte voorspelmethodes. De basis voor deze methodes wordt gegeven in de eerdere hoofdstukken over analogen, EOFs en teleconnecties. Krenten in de pap zijn het hoofdstuk over golfvoortplanting en het aantal vrijheidsgraden van de atmosfeer. Dit laatste speelt een cruciale rol in het antwoord op de vraag waarom klimaatmodellen het vaak niet beter doen dan empirische modellen op deze tijdschalen.
Bijna alle voorbeelden zijn aan de praktijk in de Verenigde Staten ontnomen. Vaak zijn de methodes ook in Europa toepasbaar, maar we zitten hier nu eenmaal met het probleem dat de overheersende stroming na 2 weken nog minder voorspelbaar is dan in Noord-Amerika, waar nog wat El Niño teleconnecties te ontwaren zijn. Anderzijds zijn door de kleinere standaarddeviatie van temperatuur, persistentie en het versterkte broeikaseffect hier weer belangrijker dan de beperkte aandacht in dit boek zouden doen vermoeden. Of speelt op dit laatste vlak het oude-knarrengehalte van het boek toch weer rol? Behalve de literatuurlijst en index, hoewel die een bijzonder waardevol deel van het boek vormen.

Boekbespreking uit Meteorologica juni 2007